วิทยาลัยการศึกษาตลอดชีวิต มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

หลักการและเหตุผล

ในบริบทของการพัฒนาอย่างยั่งยืนและการเปลี่ยนผ่านสู่สังคมคาร์บอนต่ำ เทคโนโลยีสีเขียวที่สามารถตอบโจทย์ได้พร้อมกันทั้งในด้านสิ่งแวดล้อม การใช้ทรัพยากรและการสร้างมูลค่าเศรษฐกิจ กำลังได้รับความสนใจมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง “ไบโอชาร์ (Biochar)” เป็นหนึ่งในเทคโนโลยีดังกล่าว เพราะสามารถเชื่อมโยงการจัดการชีวมวลเหลือใช้ การปรับปรุงคุณภาพดิน การจัดการทรัพยากรในภาคเกษตร และการกักเก็บคาร์บอนในรูปแบบที่มีศักยภาพต่อยอดไปสู่การพัฒนาโครงการคาร์บอนได้
ไบโอชาร์ไม่ใช่เพียงวัสดุปรับปรุงดินหรือผลผลิตจากการเผาชีวมวลเท่านั้น แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของแนวคิดนวัตกรรมด้านสิ่งแวดล้อม (environmental innovation) ที่มุ่งใช้ของเหลือหรือทรัพยากรชีวภาพให้เกิดคุณค่าใหม่ โดยเฉพาะในระบบที่ต้องการลดของเสีย ลดการเผาในที่โล่ง เพิ่มประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากร และสร้างผลประโยชน์ร่วมทั้งเชิงเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม ในอีกด้านหนึ่ง ไบโอชาร์ยังได้รับความสนใจในฐานะกิจกรรมที่อาจเชื่อมโยงกับะคาร์บอนเครดิตได้ ภายใต้เงื่อนไขเรื่องคุณภาพ วัตถุดิบ กระบวนการผลิต ความคงทนของคาร์บอน ระบบติดตาม และมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง
หลักสูตรนี้จึงมุ่งให้ผู้เรียนเข้าใจทั้งมิติด้านสิ่งแวดล้อม การใช้ประโยชน์ทรัพยากร คุณค่าของไบโอชาร์ในระบบผลิตจริง และความเชื่อมโยงกับการพัฒนาโครงการหรือโอกาสด้านคาร์บอนเครดิตในระดับเบื้องต้น โดยใช้การบรรยาย กรณีศึกษา worksheet และ workshop เพื่อให้สามารถต่อยอดไปสู่การประเมินศักยภาพในบริบทของตนเองได้

เนื้อหาของหลักสูตร

หลักสูตรนี้มีจำนวนชั่วโมงการเรียนรู้จำนวน 16 ชั่วโมง โดยแบ่งเนื้อหาเป็น 3 หัวข้อหลัก รายละเอียด ดังนี้

หัวข้อที่	หัวข้ออบรม	รูปแบบการอบรม	ระยะเวลา
1	พื้นฐานไบโอชาร์ในฐานะนวัตกรรมสิ่งแวดล้อม และเทคโนโลยีสีเขียว - ไบโอชาร์ (Biochar) คืออะไร และแตกต่างจากวัสดุ คาร์บอนชนิดอื่นอย่างไรในระดับแนวคิด - บทบาทของไบโอชาร์ในระบบสิ่งแวดล้อมและ การใช้ทรัพยากร - ความเชื่อมโยงขอไบโอชาร์กับแนวคิด เทคโนโลยี สีเขียว (green technology)และเศรษฐกิจหมุนเวียน (circular economy) - การใช้ชีวมวลเหลือใช้ให้เกิดมูลค่าใหม่ - บทบาทของไบโอชาร์ต่อดิน น้ำ ทรัพยากร และระบบ การผลิต - ตัวอย่างการประยุกต์ใช้ไบโอชาร์ ในภาคเกษตร ชุมชน หรือระบบสิ่งแวดล้อม - ไบโอชาร์ในฐานะทางเลือกของการลดการเผาในที่โล่ง และการจัดการเศษวัสดุ - กรณีศึกษาการใช้ไบโอชาร์ในบริบทจริง	- บรรยาย - กิจกรรมอภิปรายกรณีศึกษา	- 2 ชั่วโมง - 1 ชั่วโมง
2	การใช้ไบโอชาร์เพื่อการจัดการทรัพยากร สิ่งแวดล้อม และความเชื่อมโยงกับคาร์บอนเครดิต - การใช้ไบโอชาร์เพื่อปรับปรุงสิ่งแวดล้อมและเพิ่ม ประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากร - ความเชื่อมโยงของไบโอชาร์กับการจัดการชีวมวลเหลือใช้ - การใช้ไบโอชาร์ในภาคเกษตรและระบบพื้นที่ในระดับแนวคิด - บทบาทของไบโอชาร์ต่อการกักเก็บคาร์บอนในรูปแบบที่มี เสถียรภาพ - หลักคิดเบื้องต้นของคาร์บอนเครดิตที่เกี่ยวข้องกับไบโอชาร์ - ปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อความน่าเชื่อถือของ ไบโอชาร์ในเชิง คาร์บอน เช่น วัตถุดิบ กระบวนการ คุณภาพ และการติดตาม - โอกาสและข้อจำกัดของการพัฒนาไบโอชาร์ไปสู่โครงการ คาร์บอน - workshop: จัดทำแนวคิดโครงการหรือแนวทางใช้ไบโอชาร์ เชิงสิ่งแวดล้อม และคาร์บอน	- บรรยาย - กิจกรรมอภิปรายกรณีศึกษา - การศึกษาด้วยตนเอง	- 3 ชั่วโมง - 1 ชั่วโมง - 3 ชั่วโมง
3	การประเมินโอกาส ข้อจำกัด และ workshop จัดทำแนวคิด ไบโอชาร์เชิงสิ่งแวดล้อมและคาร์บอน - การประเมินศักยภาพของไบโอชาร์ ในบริบทพื้นที่หรือระบบ การผลิตจริง - การวิเคราะห์โอกาสเชิงสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และคาร์บอน - ข้อจำกัดที่พบบ่อย เช่น วัตถุดิบไม่สม่ำเสมอ คุณภาพไม่คงที่ ระบบติดตามไม่พร้อม หรือการขยายผลยังจำกัด - ความเสี่ยงด้านความคาดหวังเกินจริงและการสื่อสารที่ไม่ครบถ้วน - การเชื่อมไบโอชาร์กับแนวคิดธุรกิจสีเขียวหรือโครงการคาร์บอน - หลักคิดในการเริ่มต้นจากการใช้จริงในพื้นที่ และการประเมิน ความพร้อมเบื้องต้นของพื้นที่ ชุมชน หรือองค์กรในการต่อยอด - การนำเสนอผลงานจาก Workshop และรับข้อเสนอแนะ	- บรรยาย - นำเสนอผลงานและอภิปราย	- 3 ชั่วโมง - 3 ชั่วโมง
	รวม		16 ชั่วโมง

ขอบคุณ